Mieszkańcy Stettina

i nie tylko

na fotografiach

z XIX i XX wieku

Fotografia Cabinet Portrait, wykonana w Stettinie

Jak narodziła się masowa fotografia portretowa.

XIX i XX wieczna fotografia Cabinet portrait.

Cabinet Portrait (cabinet card)

Typ fotografii Cabinet Portrait (format gabinetowy) zwany inaczej jako Cabinet Card (karta gabinetowa) jest to format o rozmiarze około 11 x 16,5 cm. Oba terminy dotyczą takich samych fotografii, ale skąd się wzięło podwójne nazewnictwo takiego samego formatu?
Fakt, że opisywany typ fotografii funkcjonuje pod dwoma różnymi terminami, wynika z rozmaitych perspektyw przyjętych przy jego powstawaniu. Termin Cabinet Card akcentował fakt, że fotografia nie była zrobiona tylko na zwykłym papierze, a była umieszczona na kartonie. Natomiast przy nazwie Cabinet Portrait, główny akcent padał na dostojność wykonywania fotografii, czyli tworzenie zdjęć eleganckich, portretowych w atelier fotograficznym. Za to słowo Cabinet, występujące w dwóch nazwach, z XIX-wiecznego języka angielskiego znaczy kameralny gabinet/gablota/witryna . Zdjęcia w tym formacie miały być prezentowane w salonowych gablotach, być częścią i dumą wystroju, w przeciwieństwie do mniejszych zdjęć typu carte-de-visite. Jako, że zdecydowanie bardziej dostojnie brzmi nazwa Cabinet Portrait będę się nią posługiwać przy opisywaniu fotografii w tym formacie.
Nie tylko dwie nazwy tego samego formatu, ale także rok powstania tego formatu nie jest do końca jednoznaczny. Zdjęcie Cabinet Portrait po raz pierwszy wprowadzono w 1862 roku do fotografii krajobrazowej przez George’a Whartona Simpsona (1825–1880) i George’a Washingtona Wilsona (1823–1893), natomiast w 1866 roku zostało upowszechnione do fotografii portretowej przez Fredericka Richarda Windowa (1824-1875). I to właśnie dzięki użyciu w portretach studyjnych format stał się bardzo popularny.
Struktura zdjęć Cabinet Portrait jest bardzo zbliżona do fotografii carte-de-visite. Tak samo jak przy formacie cdv tutaj również posługiwano się odbitką albuminową, którą umieszczano na kartoniku. Stosowano również bordiurę, czyli ozdabiano krawędzie kartonika, dzięki czemu uzyskiwano przeróżną kolorystykę, od złotego, srebrnego do bordowych czy czarnych kolorów. Jednakowo jak w mniejszym formacie nazwę fotografa lub atelier fotograficznego umieszczano najczęściej na dole kartonika, tuż pod fotografią, a po drugiej stronie stosowano ozdobne winiety.
Mimo większego rozmiaru, w początkowym etapie, nie oferowała ona zauważalnej różnicy w jakości obrazu. Pomysł nowego formatu dosyć szybko zdobył aprobatę wielu osób, najpierw w Europie, a później w Stanach Zjednoczonych, stając się, podobnie jak carte-de-visite formatem międzynarodowym. 
Pod koniec XIX wieku popularność formatu zaczęła stopniowo maleć wraz z rozwojem fotografii amatorskiej i upowszechnieniem aparatów fotograficznych przeznaczonych dla szerokiego grona użytkowników, w tym aparatów Kodak Brownie. Mimo to Cabinet Portrait pozostawał w użyciu również w XX wieku, a zachowane odbitki, podobnie jak cdv, stanowią dziś cenne świadectwo historii fotografii portretowej i obyczajowości minionych pokoleń.